1 Het initiatief Langenboom
In Langenboom is de dorpsraad samen met de inwoners aan de slag gegaan met het creëren van een dorpshart in hun lintdorp. Via bewonersavonden hebben de inwoners een keuze gemaakt voor de locatie van het dorps¬hart. De voorkeur gaat uit naar de plek waar het gemeenschapshuis De Wis en het steunpunt ’t Kloster staat. Uit deze bijeenkomsten blijkt tevens dat er veel behoefte is aan commerciële diensten en opwaardering van het lokale aanbod van zorg en welzijnsactiviteiten.
Door het gemeenschapshuis en het steunpunt voor ouderen meer met elkaar te verbinden kunnen bestaande activiteiten elkaar meer versterken. Ook biedt het wellicht meer ruimte voor nieuwe voorzieningen zoals een soort van dorpswinkel en activiteiten voor jongeren.

1.1 Een dorpshart met voorzieningen
De dorpsraad heeft gesprekken gevoerd met de gemeente Mill en Sint Hubert, Pantein, Woonmaatschappij Maasland, ondernemers en het bestuur van de Wis over een betere verbinding van het Kloster met De Wis. Daarnaast hebben zij gesprekken gevoerd met de eigenaar van het Rabogebouw. Op deze locatie is de haalbaarheid onderzocht van een nieuw te bouwen appartementencomplex met daaronder ruimte voor een dorpswinkel en een servicepunt van de Rabobank. Nader onderzoek wees uit dat het alleen haalbaar is om op die locatie appartementen te bouwen. Op grond hiervan heeft de dorpsraad samen met de gemeente en Woonmaatschappij Maasland besloten om de haalbaarheid te onderzoeken van het combineren van allerlei voorzieningen op de locatie bij de Wis.
Hiervoor hebben zij samen met steun van Stichting Op het Dorp een projectgroep opgericht die de haalbaarheid onderzoekt van de opzet van een multifunctioneel dorpstrefcentrum.

1.2 Peiling van het draagvlak in het dorp
Een bundeling van voorzieningen in een kleine kern zoals Langenboom is alleen levensvatbaar als er voldoende binding is met de lokale bevolking. Om deze reden heeft de projectgroep met steun van Stichting Op het Dorp een enquête laten maken door het PON om na te gaan hoe de totale gemeenschap tegenover de ideeën staat. De enquête is verspreid onder alle 900 huishoudens en 150 thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder. De uitkomsten hiervan vormen een belangrijke basis voor het maken van keuzes. Om de respons te verhogen zijn de vragenlijsten een week later weer opge-haald door een aantal vrijwilligers uit het dorp.
Het PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant heeft de resultaten verwerkt en geanalyseerd. In deze rapportage zijn de bevindingen van de enquête weergegeven. De gegevens van de behoeftepeiling in het dorp maakt onderdeel uit van het haalbaarheidsonderzoek van de gemeente Mill en Sint Hubert en Woonmaatschappij Maasland. Op basis hiervan kunnen in nauwe samenwerking met de Langenboomse gemeenschap de volgende stappen gezet worden.

Op basis van de gegevens van de behoeftepeiling in het dorp en de haalbaarheidstoets van de gemeente Mill en Sint Hubert en Woonmaatschappij Maasland kunnen dan de volgende stappen gezet worden.

2 Achtergrondgegevens

2.1 De respons
In totaal wonen er 900 huishoudens in Langenboom. Hiervan hebben 627 huishoudens de vragenlijst ingevuld en geretourneerd. Dit is een enorme respons, dit betekent namelijk dat 70% van het totaal aantal huishoudens heeft meegedaan aan de enquête.
Ook de thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder hebben een vragenlijst ontvangen. In totaal hebben 111 jongeren de vragenlijst ingevuld. Hiermee heeft 74% van deze doelgroep gereageerd.
De cijfers zijn hierdoor zeer representatief voor de gehele Langenboomse bevolking. De hoge respons is bereikt mede dankzij de inspanningen van alle vrijwilligers die de lijsten huis aan huis hebben opgehaald.
Uit de hoge respons en de grote inzet van de vrijwilligers kan afgeleid worden dat de Langenboomse bevolking zeer begaan is met de leefbaarheid van het dorp en veel waarde hecht aan het verbeteren hiervan.

2.2 Leeftijd en geslacht
Zowel mannen als vrouwen hebben de vragenlijst ingevuld. Vrouwen zijn in de meerderheid: 61% van alle respondenten blijkt namelijk een vrouw te zijn. De overige 39% van de vragenlijsten is ingevuld door een man. Wellicht dat zij meer affiniteit met de onderwerpen hebben. Landelijke cijfers wijzen uit dat zorgtaken en huishoudelijke taken met name door vrouwen uitgevoerd worden.
Bij de thuiswonende jongeren liggen de percentages net andersom. Daar is 62% man en 38% vrouw.
De vragenlijst is ingevuld door mensen uit verschillende leeftijdsgroepen. In de onderstaande tabel is te zien dat bij 28% van de respondenten minstens één persoon in het huishouden ouder is dan 60 jaar. De groep respondenten ouder dan 75 jaar is klein. In de bevolkingsopbouw is deze groep ouderen ten opzichte van andere leeftijdsgroepen ook klein.

Tabel 1 leeftijd (n=608)

De meerderheid van de respondenten onder de thuiswonende jongeren heeft een leeftijd van 18 tot 25 jaar, namelijk 71 jongeren in deze leeftijdscategorie namen deel aan de enquête. We nemen aan dat de grootste groep thuiswonende jongeren ook tot deze leeftijdscategorie behoort. Achttien respondenten verkeren in de leeftijd van 25 tot 35 jaar en 14 respondenten zijn ouder dan 35 jaar.

2.3 Gezinssamenstelling
De gezinssamenstelling van de respondenten ziet er als volgt uit:
- 46% vormt samen een tweeoudergezin met kinderen,
- 37% betreft een stel zonder kinderen,
- 14% betreft een éénpersoonshuishouden
- 3% een éénoudergezin met kind(eren).

2.4 Dagbesteding
De respondenten hebben aangegeven wat hun belangrijkste dagelijkse bezigheid is, uitgedrukt in het aantal uren per week. In de onderstaande tabel ziet u een overzicht hiervan.

Tabel 2: Belangrijkste dagelijkse bezigheid (n=598)

Van de tabel is af te leiden dat 49% van de respondenten betaald werk ver-richt.

3 De Wis

3.1 Bekendheid en gebruik
In de enquête is gevraagd of mensen bekend zijn met het aanbod van de Wis. Hierop antwoordde 63% van de huishoudens dat ze bekend zijn met het aanbod. Bij de thuiswonende jongeren scoorde deze vraag veel lager. Daar gaf 40% van de jongeren aan bekend te zijn met het aanbod.

In tabel is te zien dat iets meer dan de helft van de huishoudens vaak tot regelmatig De Wis te bezoekt. Slechts een kleine groep komt vaak in De Wis (7%). De thuiswonende jongeren maken minder gebruik van De Wis. 24% van de jongeren zegt vaak tot regelmatig bij De Wis te komen. Ook hier geldt dat slechts een kleine groep van 6% vaak gebruik maakt van De Wis.

Tabel 3 Gebruik van de Wis (n=600)

3.2 Tevredenheid
Tabel 4 laat zien dat zowel bij de huishoudens als bij de jongeren slechts 1% ontevreden is over De Wis. Het valt op dat 40% van de huishoudens en meer dan de helft van de jongeren te weinig weet over het aanbod van de Wis. Bijna de helft van de huishoudens en een derde van de jongeren geeft echter aan tevreden te zijn over De Wis.

Tabel 4 Tevredenheid (n=596)

Verschillende respondenten van de huishoudens en van de thuiswonende jongeren noemen verbeterpunten voor De Wis. Hieronder ziet u deze gerubriceerd weergegeven.

De faciliteiten en het personeel
- Vergaderruimten zijn te klein, kleine zaal langs de grote zaal is te gehorig als de grote zaal bezet is. (2x)
- Gelijke consumptieprijzen voor alle activiteiten en de huur van ruimten, geen winstinstelling.
- Totaal rookverbod, dus ook in de entreehal of aparte ruimte met betere afzuiging. (4x)
- Rookverbod opheffen, alleen in de sportzaal niet.
- Horeca beter uitbaten, is nu niet aantrekkelijk: soort van bruin café met meer snack/ eetgelegenheid.
- Zaal afhuren voor incidenteel gebruik zoals zaalvoetbal: kan enthousiaster ontvangen worden i.p.v. tegenhouden vanwege te weinig vrijwilligers.
- Ander personeel, een jongere noemt leuker personeel zodat het meer mensen aantrekt.
- Klantvriendelijk werken is een aandachtspunt.
- Meer gebruik van faciliteiten en betere PR hierover.


Sportzaal
- Sportzaal vergroten, zodat de sporten die nu in Mill gespeeld worden door Langenboomse teams ook in De Wis kunnen plaatsvinden. Meer gebruik door meerdere sporten vergroot de inloop. (2x)
- Veiligheid spullen in de kleedkamers door kluisjes: er wordt gejat, mensen kunnen te gemakkelijk naar binnen en naar buiten lopen.(2x)
- Te weinig mogelijkheden voor toeschouwers bij sportwedstrijden, geen tribune. (2x)
- Competitie vereniging voorrang t.o.v. recreactieve verenigingen.
- Vroege avonduren toewijzen aan jeugdige sporters en niet aan volwassen sporters.
- Een raam aan de barzijde bij de grote vergaderzaal. (3x)
- Bij tafeltenniswedstrijden is er altijd te weinig plaats voor toeschouwers.
- Meer klantgericht naar de wensen van de sportclubs van Langenboom.
- Meer en grotere kleedruimtes.

Sfeer ontmoetingsruimte
- De ontmoetingsruimte heeft te weinig sfeer en is ongezellig, het blijft een kantinesfeer, teveel doorloop, te weinig cafe-achtig. (5x)
- Kantine is met name voor ouderen.
- Ontmoetingsruimte past wel bij het sportgedeelte. Bij meer activiteiten zou deze gezelliger moeten worden.

Meer activiteiten voor jongeren
- De Wis is gericht op ouderen en sport, misschien iets mogelijk maken voor kinderen van 0 tot 16 jaar. Één keer per maand iets te doen is zoals een disco of het draaien van een film, dans of jazz, meer sportmogelijkheden zoals turnen, gym, judo. (4x)
- Helaas zijn dansactiviteiten voor kinderen groep 1 t/m 4 gestopt. (2x)
- Ook de jongeren zelf geven aan behoefte te hebben aan activiteiten zoals bijvoorbeeld een honk, streetdanslessen, danslessen, danswedstrijden, meer sportactiviteiten, spiegelwand, darten, computergebruik, hobbytentoonstellingen, schilderen.

Meer activiteiten en PR
- Gevarieerder, groter activiteitenaanbod door meer verenigingen, jong en oud. (8x)
- Door spiegels op te hangen een danszaaltje maken. (2x)
- Schilderen voor ouderen.
- Bejaardengym en handwerken.
- Aanbod cursussen: creatief, computervaardigheden, human interest onderwerpen zoals bibliotheken organiseren, lezingen, muziekoptredens, theater en bioscoop.
- Workshops en vergaderingen.
- Spreekkamers zouden gebruikt kunnen worden door een fysiotherapeut e.d.
- Denk ook aan de klusjesman.
- Meer bekendheid geven aan bestaande activiteiten en mogelijkheden. (2x)
- Bankkantoor
- Servicepunt in de Wis
- Buitenschoolse opvang

Overige zaken
- Ik zou graag de kermis verplaatst zien naar het kerkplein: tegenover Bens of op het voetbalveld van Bens.
- Kermis op het kerkplein zodat dit dorpsgebeuren een eenheid blijft voor oud en jong.
- Mogelijkheden voor startende ondernemers, bedrijfsruimte. (2x)

3.3 Extra voorzieningen
Door De Wis meer te verbinden met het Steunpunt ’t Kloster zouden er meer activiteiten mogelijk zijn. In de enquête hebben de respondenten de activiteiten aangekruist waarvan zij daadwerkelijk gebruik zouden maken.

Activiteiten voor iedereen
Bij de activiteiten en voorzieningen die relevant kunnen zijn voor meerdere doelgroepen in Langenboom onderscheiden we een top-5 van voorzieningen. Deze zijn door meer dan een kwart van de huishoudens aangekruist. Dezelfde voorzieningen scoren ook beter bij de jongeren.
Het gaat hier met name om medische voorzieningen met uitzondering van de bibliotheekfunctie. 30% van de huishoudens geeft aan daadwerkelijk gebruik te zullen maken van een afhaalpunt van de bibliotheek.
Van een fysiotherapeut zegt ruim een derde deel van de huishoudens gebruik te zullen maken. Bijna de helft van de huishoudens geeft aan gebruik te zullen maken van een spreekuur van de huisarts. De prikdienst en een afhaalpunt van de apotheek scoren nog hoger richting de 60%.

Activiteiten voor specifieke doelgroepen
Een aantal voorzieningen voor meerdere doelgroepen scoren lager dan 20%. Dit zijn met name de activiteiten voor specifieke doelgroepen. Deze doelgroepen zijn relatief ook kleiner en het is dus ook logisch dat de scores lager uitvallen. Dit betekent echter niet dat hier te weinig draagvlak voor zou zijn.


Tabel 5 Extra voorzieningen door verbinding Wis en Steunpunt

4 Steunpunt ‘t Kloster
Net als in de rest van Nederland verlenen mensen in kleine kernen zorg aan elkaar. Op grond van familiebanden of andere duurzame relaties zorgen mensen nog steeds vanzelfsprekend voor elkaar. Dit wordt ook wel mantelzorg genoemd. Daarnaast zijn er vrijwilligers die hulp aan anderen verlenen vanuit een vrijwilligersorganisatie. Als de mantelzorg en/of het vrijwilligerswerk oftewel de informele zorg niet meer volstaat wordt een beroep gedaan op de professionele zorg.
In het Steunpunt is een dagopvang voor ouderen gehuisvest. Het Steunpunt ’t Klôster vangt ouderen op met een indicatie voor dagopvang. Mantelzorgers worden hierdoor even ontlast. Ook vrijwilligers kunnen mantelzorgers ontlasten door hand- en spandiensten te verrichten of de hulpbehoevende gezelschap te houden.
In de enquête zijn allereerst een paar algemene vragen gesteld over de mantelzorg en het vrijwilligers. Daarna is navraag gedaan naar de bekendheid en het gebruik en de tevredenheid van inwoners over het steunpunt.

4.1 Zorg voor elkaar: informele zorg

Mantelzorg
In tabel kunt u zien dat in langenboom 78 huishoudens momenteel mantelzorg (familiezorg) verlenen aan een familielid of goede kennis met een ziekte of handicap. Dit is 13% van de huishoudens. De mantelzorg varieert van lichte hulp tot zware zorg. Van deze 13% blijkt het bij 6% te gaan om zwaardere zorg die wekelijks geboden wordt. Het percentage huishoudens waarvan één of meerdere leden mantelzorg minstens één keer per week ontvangen ligt namelijk op 6%. Het gaat hier om 34 huishoudens. Dit komt overeen met het landelijk gemiddelde waarbij 6% van de bevolking van 18 jaar of ouder langer dan 8 uur per week mantelzorg verleent.
Ook onder de thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder zijn er 11 jongeren die mantelzorg verlenen.

Tabel 6 Familiezorg en vrijwilligerswerk

Vrijwilligerswerk
Daarbij bieden 69 huishoudens (12%). momenteel hulp aan anderen in het dorp vanuit een vrijwilligersorganisatie De jongeren zijn minder actief in het vrijwilligerswerk op het gebied van de hulpverlening.
De afgelopen 3 maanden hebben 13 huishoudens (2%) hulp ontvangen van een vrijwilligersorganisatie. De groep zorgontvangers is veel kleiner dat de groep vrijwilligers. Dit kan betekenen dat meerdere vrijwilligers hulp bieden aan dezelfde personen. Het kan ook zijn dat een deel van de vrijwillige hulpverlening meer incidenteel van aard is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bezoeken van mensen die in het ziekenhuis liggen of het 1 keer per jaar deelnemen aan een groepsactiviteit voor zieken.

4.2 Bekendheid en gebruik
In de enquête is gevraagd of mensen bekend zijn met het aanbod van het steunpunt voor ouderen. Hierop antwoordde 32% van de huishoudens dat ze bekend zijn met het aanbod. Bij de thuiswonende jongeren scoorde deze vraag veel lager. Daar gaf 6% van de jongeren aan bekend te zijn met het aanbod.

Uit de respons kunnen we opmaken dat het steunpunt geen brede inloop kent. In tabel is te zien dat een kleine groep van 14% van de huishoudens vaak tot regelmatig het steunpunt bezoekt. Slechts een kleine groep komt vaak in het steunpunt (2%). Dit zullen de gebruikers en mogelijk ook vrijwilligers zijn die direct iets te maken hebben met het Steunpunt.
De thuiswonende jongeren komen op 4 personen na nooit in het Steunpunt.

Tabel 7 Gebruik van het Steunpunt (n huishoudens=593 en n jongeren=103)

4.3 Aandachtspunten
- Het is jammer dat de ruimte van de Wis en het Steunpunt niet met elkaar verbonden zijn, letterlijk. Zodat jong en oud door elkaar zit, bijvoorbeeld bij de intocht van de Sint.
- De ruimte van de dagopvang zou niet bekostigd moeten zijn door de bewoners in ’t Kloster. Deze mensen betalen een ruimte waarvan ze nooit (nauwelijks) gebruik (kunnen) maken.
- Een ochtend of middag koffiedrinken met een spreker over een bepaald thema voor alle inwoners uit het dorp. Ook activiteiten bieden voor alle inwoners. Hierdoor verlaag je de drempel en wordt het steunpunt vertrouwder onder de oudere inwoners.
- Onder begeleiding van een acordeon regelmatig een zangmiddag van bekende oude liedjes.
- Mensen die over zichzelf of hun hobby’s komen vertellen.
- Opener, zodat iedereen er gemakkelijk zonder schroom binnenloopt ongeacht leeftijd. Misschien een open dag ook in de appartementen houden zodat het negatieve imago van het onwetende eraf gaat.
- De lift in het Kloster is veel te klein en vaak doet die het ook niet goed. Het blijft stilstaan en dit is angstaanjagend voor degene die erin zit.
- Meer mogelijkheden bieden aan opvang van ouderen.
- Mogelijk maken van activiteiten deelname zonder eisen.
- Ontmoetingsplaats met nieuwtjes en advertenties voor en door het dorp met een kop koffie of thee.
- Meer activiteiten voor ouderen zoals schilderen.
- Een galerij binnendoor naar De Wis
- Nu nog warme maaltijden in dozen, liever warme maaltijden in pannen.
- Bedden om deelnemers van de dagopvang mogelijkheid te bieden liggend hun rustpauze door te brengen.
- Meer dagopvang voor ouderen (dagelijks) om familie te ontlasten bijvoorbeeld tussen 9.00 en 18.00 uur met maaltijden.
- Dagopvang met activiteiten en zorg (verzorgende en activiteitenbegeleider)
- Eventueel ruimtes verhuren voor ontmoetingen gehandicapten (Vizier) onder elkaar.
- Inloop/ contact delen tijdens creatieve cursussen
- Of bijvoorbeeld cliënten van Vizier taken (overnemen) verrichten zoals poetsen.

5 Dorpswinkel

5.1 Type boodschappen
Aan de huishoudens is gevraagd welke boodschappen zij zouden willen doen in een dorpswinkel in Langenboom, uitgaande van een prijsniveau dat overeenkomt met dat van de Spar.

Tabel 8: Type boodschappen per huishouden (n=606)

Uit de bovenstaande tabel blijkt dat 38% van de respondenten volledig klant bij de dorpswinkel wil worden. 59% wil gedeeltelijk de boodschappen doen en zal dus ook klant worden bij de dorpswinkel.

In absolute aantallen blijkt dat 589 huishoudens klant willen worden en zich in volledige mate of gedeeltelijk willen binden aan de supermarkt. Omgerekend naar de totale bevolking (uitgedrukt in huishoudens) is dit 65% van alle 900 huishoudens in Langenboom.

5.2 Het te besteden bedrag per week per huishouden
In totaal geven 583 huishoudens die boodschappen willen doen in de supermarkt in Langenboom een indicatie voor de hoogte van het bedrag dat zij daar wekelijks denken te besteden. Figuur 1 geeft deze resultaten weer. Mensen die geen boodschappen willen doen, n=18, zijn in deze figuur buiten beschouwing gelaten.



Figuur 1: De hoogte van de wekelijkse besteding in de supermarkt (n=583)

5.3 Minimale en maximale weekomzet
Uitgaande van de bovenstaande bestedingsbedragen kan de minimale en maximale wekelijkse omzet van de toekomstige dorpswinkel in Langenboom berekend worden. De mini¬maal te verwachten weekomzet bedraag €14.362,-- en de maximaal te verwachten weekomzet bedraagt €28.450,--. Het gemiddeld bestedingsbedrag per week per huishouden ligt hiermee minimaal op €25,-- en maximaal op €49,--. In vergelijking met het totale wekelijkse bestedingspatroon voor de boodschappen is dit minimaal 44% en maximaal 62% van de totale boodschappen.

De kengetallen van de Troefmarkt en de Spar in kleine kernen met een vergelijkbaar aantal inwoners in ogenschouw genomen, wijzen uit dat een gemiddelde weekomzet van € 15.000,-- wordt behaald en dat het gemiddeld bestedingsbedrag per supermarktbezoek per week ongeveer ligt op € 15,-- . Uit een eerste marktonderzoek van Troefmarkt werd een verwachte omzet van … berekend. Dit komt overeen met de resultaten van deze enquête.

5.4 Extra voorzieningen
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de voorzieningen waarvan de huishoudens daadwerkelijk regelmatig gebruik zouden willen maken als deze in de supermarkt aanwezig zijn.

Tabel 9: Regelmatig gebruik van extra voorzieningen door huishoudens

We kunnen stellen dat de pinautomaat, het postagentschap, de drogist en de retourette zeer hoog scoren. Per voorziening bestaat bij tenminste de helft van de respondenten een duidelijk animo om deze ook daadwerkelijk te gaan gebruiken.
De cadeau-artikelen en ansichtkaarten zijn ook het overwegen waard om op te nemen als extra voorziening in de dorpswinkel omdat van elk van deze voorzieningen minstens 34% van de respondenten gebruik zou maken.

Enkele deelnemers noemden nog andere voorzieningen waarvan zij graag gebruik zouden willen maken:
- Bloemen/planten (2x);
- Aldi, Lidl
- Apotheek afhaalpunt
- Telefoonkaarten
- Drank, bier, wijn en sterke drank
- Spijkers e.d.

Dezelfde vraag is tevens voorgelegd aan de thuiswonende jongeren in Langenboom van 18 jaar en ouder. Deze groep is naar verhouding klein. Rekening houden met de mening van deze toekomstige starters is echter wel van belang om te zorgen dat het dorp ook aantrekkelijk voor hen blijft.

Tabel 10: Regelmatig gebruik van extra voorzieningen door jongeren

In het bovenstaande overzicht zijn de extra voorzieningen gearceerd waarvan minstens 54% van de jongeren aangeeft dat zij deze regelmatig zullen gebruiken als deze in de supermarkt aanwezig zijn. De pinautomaat scoort 75%, De drogist 58% en het postagentschap krijgt een score van 54%. Deze voorzieningen scoren ook hoog bij de huishoudens.
Cadeauartikelen, kopieermogelijkheid en een retourette zijn ook het overwegen waard. Minstens 31% van de jongeren zou hier gebruik van maken.

Andere gewenste voorzieningen zijn:
- Een soort Hema;
- bankkantoor;
- Troefmarkt;
- Versproducten, streekeigen producten;.
- Bedrijfsruimte, mogelijkheden startende ondernemers.

5.5 Praktische en financiële bijdrage

Ervaringen elder in het land wijzen uit dat in kleine kernen met minder dan 3.000 inwoners het extra inspanningen vergt om te komen tot een rendabele dorpswinkel. Dit heeft minstens een aanloopfase van vijf jaar nodig. Gelukkig bestaan er voorbeelden zoals de dorpswinkel in Sterksel (1.400 inwoners), waar het ondanks het gering aantal inwoners toch gelukt is om een goed lopende dorpswinkel met betaalbare levensmiddelen op te zetten. In een dorp als Sterksel leveren de inwoners samen een actieve bijdrage om de dorpswinkel tot een succes te maken. Zij hebben een grote binding met de winkel door een aantal getroffen maatregelen:
- De inzet van vrijwilligers en betaald personeel dat woont in het dorp;
- Een financiële eenmalige bijdrage voor het startkapitaal waarmee dorpsbewoners ook medezeggenschap hebben over de winkel.

In totaal geven 147 respondenten aan vrijwilligerswerk en/of betaald werk te willen verrichten in de dorpswinkel. Hiervan zijn 93 deelnemers bereid zich in te zetten voor de dorpswinkel als vrijwilliger tegen een vergoeding. Ook willen 54 deelnemers als betaalde werknemer aan de slag in de dorpswinkel.
Van de thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder geven 19 jongeren aan geïnteresseerd te zijn in een bijbaantje. Hierbij maakt iemand wel de kanttekening dat met name ook jongere jongeren vanaf 14 jaar met name geïnteresseerd zijn in dergelijke bijbaantjes zoals vakken vullen. Deze groep is echter niet apart bevraagd.

Uit het aantal geïnteresseerden blijken er voldoende kansen te liggen voor het werven van personeel en vrijwilligers in Langenboom. Als mensen uit het eigen dorp zich inzetten in de winkel zal dit zeker ook de binding van het dorp met de dorpswinkel verhogen.

Het draagvlak voor de inzet van bewoners van Vizier in de dorpswinkel en/of in het gemeenschapshuis is ook gepeild in de enquete. Dit idee wordt breed gedragen: 83% juicht de inzet bewoners Vizier toe.

De helft van de respondenten, is bereid een eenmalige financiële bijdrage van 25 euro of meer te leveren. Omgerekend zal het dorp naar verwachting minimaal een bedrag van € 7.300,-- bij elkaar kunnen brengen als startkapitaal voor de dorpswinkel.

6 Wonen

6.1 Woningbehoefte
In de enquête zijn ook enkele vragen gesteld over de woonsituatie van de mensen in Langenboom. Het heeft alleen nut om in Langenboom extra voorzieningen op het gebied van commerciële en publieke dienstverlening en recreatie en sport te treffen als zowel jongeren als ouderen zo lang mogelijk in Langenboom blijven wonen. Inzage in de woningbehoefte is daarom van belang. Het is belangrijk dat de woonontwikkelingen die gepland staan voor Langenboom hierop voldoende aansluiten.

In tabel 1 is te zien dat 111 huishoudens binnen 10 jaar behoefte hebben aan een andere woning. Hiervan geven 54 huishoudens aan op korte termijn binnen een periode van 5 jaar een andere woning te willen.
Bij de jongeren geven 53 jongeren aan binnen tien jaar op zichzelf te gaan wonen. Hiervan hebben 32 jongeren op korte termijn binnen 5 jaar plannen om te verhuizen.

Tabel 12: woningbehoefte

In de vragenlijst is ook gevraagd of degenen die behoefte hebben aan een andere woning zich geregistreerd hebben als woningzoekende. Op deze vraag konden mensen meerdere antwoorden invullen.

Van de huishoudens geven 39 huishoudens aan ingeschreven te zijn bij woningcorporatie en 18 huishoudens bij de gemeente voor een bouwkavel.
Van de jongeren geven•28 jongeren aan ingeschreven te staan bij woningcorporatie,•6 jongeren voor een bouwkavel en 1 jongere bij een makelaar voor een koopwoning.
De voorkeur lijkt uit te gaan naar een huurwoning van een woningcorporatie. Dit kan ook te maken hebben met het feit dat er weinig mogelijkheden tot koop of bouw van een woning in het dorp aanwezig zijn.

7 Conclusies en aanbevelingen

7.1 De gemeenschapszin is groot in Langenboom
Er is een uitzonderlijk hoge respons behaald in dit onderzoek. 70 % van de huishoudens, heeft de vragenlijst ingevuld. Dit is vooral te danken aan de grote inzet van de vrijwilligers die de vragenlijsten huis aan huis hebben opgehaald. De bevindingen van dit onderzoek zijn hiermee representatief voor de gehele Langenboomse bevolking.
Uit de hoge respons en de grote inzet van de vrijwilligers kan afgeleid worden dat de Langenboomse bevolking zeer begaan is met de leefbaarheid van hun dorp en veel waarde hecht aan het verbeteren hiervan.

7.2 Gevarieerder aanbod en multifunctioneel gebruik van de Wis

Bekendheid en gebruik
Het aanbod van De Wis is bekend bij een ruime meerderheid van de huishoudens (63%). Iets minder dan de helft (45 %) geeft aan nooit bij de Wis te komen. Bijna de helft van de huishoudens maakt regelmatig gebruik van De Wis.
Thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder zijn veel minder bekend met het aanbod (40%). Zij maken ook weinig gebruik van De Wis. Driekwart van de jongeren komt er nooit. Meer dan de helft van de jongeren geeft aan te weinig te weten over het aanbod om aan te geven of zij tevreden hierover zijn.

Tevredenheid
Van de mensen die voldoende bekend zijn met het aanbod en die gebruik hiervan maken geeft slechts 1% van de jongeren en van de huishoudens aan ontevreden te zijn over het aanbod. Een tiende deel van de huishoudens is matig tevreden. Bij de jongeren ligt dit iets hoger op 15%.
Er worden concrete verbeterpunten genoemd die allemaal te maken hebben met de wens om de inloop en het gebruik van De Wis te vergroten. Slechts een relatief kleine groep van 7% van de huishoudens en zo ook van de jongeren maakt nu vaak gebruik maakt van De Wis.

Verbeterpunten
Ten aanzien van de bestaande faciliteiten worden de volgende verbeterpunten genoemd:
- De afmeting van de sportzaal is onvoldoende geschikt voor meerdere sporten die nu buiten Langenboom beoefend worden en de veiligheid van kleedruimten laat te wensen over.
- De sfeer van de ontmoetingsruimte is ongezellig en dient aangepast te worden indien meerdere gebruikers voor meerdere doeleinden het gebouw bezoeken.
- Het personeel dient klantvriendelijker en flexibeler zich op te stellen.

Gevarieerder aanbod voor jong en oud
Ook wordt er meerdere malen gepleit voor een gevarieerder aanbod voor jong en oud en meerdere verenigingen. Tevens worden mogelijkheden gezien om in De Wis de ruimten multifunctioneler te benutten voor onderdelen van een servicepunt met bijvoorbeeld een fysiotherapeut in een huidige spreekkamer, een klussendienst of bankzaken.

7.3 Openstellen van Steunpunt ’t Klôster
Op grond van deze resultaten concluderen we dat er breed draagvlak is voor het verbinden van het steunpunt met De Wis voor het vergroten van het gebruik van het huidige steunpunt en De Wis en om extra voorzieningen te creëren.

Behoud en meer en betere dagopvang
Een derde deel van de bevolking is bekend met het aanbod van het steunpunt voor ouderen. Onder de thuiswonende jongeren van 18 jaar is bijna niemand bekend met dit aanbod.
Uit de respons kunnen we opmaken dat het steunpunt geen brede inloop kent. Slechts een zeer kleine groep van 2% van de huishoudens komt vaak in het steunpunt. Dit zullen de gebruikers en mogelijk ook vrijwilligers zijn die direct iets te maken hebben met het steunpunt.
In de open vraag pleiten mensen voor meer dagopvang en het voortbestaan ervan. Zij noemen ook een aantal verbeterpunten:
- Het bieden van een bed aan de ouderen om liggend te kunnen rusten;
- Het verbeteren van de maaltijd
- Meer dagopvang om familieleden te ontlasten met openingstijden van 9.00 tot 18.00 uur.
- Het verbeteren van het negatieve imago.

Behoefte aan extra voorzieningen
Door De Wis beter te verbinden met het steunpunt voor ouderen ontstaan er kansen voor extra voorzieningen en activiteiten. Er zou hiervoor een dorpstrefcentrum gecreëerd kunnen worden. De respondenten geven hierbij in grote getale concrete aanwijzingen voor extra voorzieningen waaraan zij behoefte hebben. Met uitzondering van de kinderopvang en buitenschoolse opvang en het weegspreekuur geven meer dan 100 huishoudens bij alle voor gestructureerde activiteiten aan hier daadwerkelijk gebruik van te willen maken. De medische voorzieningen scoren het hoogst variërend van 35% tot 59%: een spreekuur van de huisarts, een apotheekfunctie, een prikdienst en een fysiotherapeut. Ook geeft een grote groep aan behoefte te hebben aan een bibliotheekpunt (30%).

Nieuwe activiteiten ter bevordering van de inloop
Ook worden concrete nieuwe activiteiten genoemd die meer inloop en het openstellen van het Steunpunt voor de rest van de Langenboomse gemeenschap en bewoners van Vizier kunnen bewerkstelligen.

7.4 Vangnet voor mantelzorgers

Mantelzorg
Langenbomenaren zorgen voor elkaar. Het wordt duidelijk dat mantelzorg ook in Langenboom een vanzelfsprekendheid is. 78 huishoudens geven aan mantelzorg te verlenen.
Ongeveer 6% van de huishoudens geeft aan dat zij de afgelopen drie maanden minstens 1 keer per week mantelzorg hebben ontvangen. Het gaat hier om 34 huishoudens die intensievere mantelzorg ontvangen. Dit komt overeen met de landelijke cijfers.

Vrijwilligerswerk
Het valt op dat slechts 2% gebruik zegt te maken van vrijwillige hulp van een vrijwilligersorganisatie. 12% van de huishoudens geeft echter aan vrijwillige hulp te verlenen. Hiermee is de groep zorgontvangers veel kleiner dat de groep vrijwilligers. Dit kan betekenen dat meerdere vrijwilligers hulp bieden aan dezelfde personen. Het kan ook zijn dat een deel van de vrijwillige hulpverlening meer incidenteel van aard is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bezoeken van mensen die in het ziekenhuis liggen of het 1 keer per jaar deelnemen aan een groepsactiviteit voor zieken.
Het is de vraag in hoeverre het huidige vrijwilligerswerk aansluit bij de behoeften van mantelzorgers en in hoeverre zij de mantelzorg nog kunnen versterken. Hierover zal doorgepraat moeten worden met mantelzorgers en vrijwilligers uit Langenboom.

Ontwikkelingen
Mantelzorgers vormen immers een belangrijk fundament van de zorg- en welzijnswereld. Ongeveer 80% van de zorg in Nederland wordt verleend door mantelzorgers. Mensen op het platteland verlenen meer mantelzorg dan in de steden. De verschillen zijn echter klein. Dat betekent dat het traditionele beeld dat op het platteland mensen veel meer voor elkaar zorgen dan in de stad, beperkt waar is. Vanwege de dubbele vergrijzing zijn er steeds meer mantelzorgers nodig in de toekomst. De druk op mantelzorg neemt met name toe omdat zij een steeds belangrijkere rol toebedeeld krijgen. In nieuwe wetten zoals de WMO wordt een groter beroep gedaan op de zelfredzaamheid, de mantelzorg en het vrijwilligerswerk. Het is daarom belangrijk om in Langenboom na te gaan hoe een goed vangnet aan mantelzorgers geboden kan worden. Hiervoor is een goed inzicht nodig in de informele zorg. Hoeveel mensen zorgen er voor elkaar in Langenboom? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mantelzorgers niet overbelast worden? Aan welke ondersteuning hebben zij behoefte? Sluit het vrijwilligerswerk en de professionele zorg goed aan op de behoeften van mantelzorgers?

7.5 Een breed draagvlak voor de dorpswinkel
Een mogelijke komst van een dorpswinkel wordt breed gedragen door de Langenboomse bevolking. Een ruime meerderheid van alle inwoners in Langenboom (97%) wil zich binden aan de dorpswinkel in Langenboom en is voornemens de wekelijks benodigde boodschappen geheel of gedeeltelijk in Langenboom in te kopen. Dit is een enorm bindingspercentage. Bij andere supermarkten in kleine kernen met een vergelijkbaar inwonersaantal in de omgeving blijkt het bindingspercentage tussen de 30% en 40% te liggen.
Hieronder gaan we in op een drietal beïnvloedende factoren die positief bijdragen aan de binding van het dorp.

1. Binding uitgedrukt in de omvang van de besteding
De mate waarin de huishoudens zich willen binden lijkt voldoende kansen te bieden. Ruim een derde van de huishoudens (38%) wenst alle boodschappen te doen. De meerderheid van de huishoudens (59%) wil echter een deel van de boodschappen doen. Het gaat hier om alleen boodschappen die men vergeten is of alleen versproducten of alleen houdbare producten.

2. Binding uitgedrukt in een financiële bijdrage
De helft van de huishoudens (50%) is bereid een eenmalige bijdrage van €25,-- of meer te leveren aan de supermarkt.
Hiermee kunnen we concluderen dat de binding van het dorp uitgedrukt in een financiële bijdrage hoog is. Deze peiling laat zien dat het verwachte bindingspercentage van 30%, dat op basis van kengetallen van een supermarktketen berekend is, haalbaar lijkt te zijn.
Het onderzoek laat zien dat naar verwachting het dorp een minimaal bedrag van € 7.300,-- bij elkaar brengt ten behoeve van het startkapitaal van de dorpswinkel.

3. Binding uitgedrukt in eigen inzet in de supermarkt
De binding lijkt verhoogd te kunnen worden door de inzet van mensen uit het eigen dorp in de winkel.
In totaal zijn er 147 mensen bereid vrijwilligerswerk of betaald werk te verrichten in de supermarkt.
Daarnaast zijn er 19 thuiswonende jongeren van 18 jaar en ouder geïnteresseerd in een bijbaantje. Hierbij maakt iemand wel de kanttekening dat met name ook jongere jongeren vanaf 14 jaar met name geïnteresseerd zijn in dergelijke bijbaantjes zoals vakken vullen. Deze groep is echter niet apart bevraagd. Uit het aantal geïnteresseerden blijken er voldoende kansen te liggen voor het werven van personeel en vrijwilligers in Langenboom. Als mensen uit het eigen dorp zich inzetten in de winkel zal dit zeker ook de binding van het dorp met de dorpswinkel verhogen.

Het draagvlak voor de inzet van bewoners van Vizier in de dorpswinkel en/of in het gemeenschapshuis is ook gepeild in de enquête. Dit idee wordt breed gedragen: 83% juicht de inzet bewoners Vizier toe. Het is aan te bevelen om in het draagvlakonderzoek ook in gesprek te gaan met Stichting Vizier om de mogelijkheden te verkennen.

7.6 Dorpswinkel lijkt levensvatbaar
Op basis van het bestedingspatroon van de huishoudens kunnen we een indicatie geven voor een aantal kengetallen:
- De minimaal te verwachten weekomzet bedraagt €14.362,-- en de maximaal te verwachten weekomzet bedraagt € €28.450,--.
- Het gemiddeld bestedingsbedrag per week per huishouden ligt hiermee minimaal op €25,-- en maximaal op €49,--.

In vergelijking met het totale wekelijkse bestedingspatroon voor de boodschappen is dit minimaal 44% en maximaal 62% van de totale boodschappen.

Kijkend naar de cijfers van andere dorpswinkels in kleine kernen met een vergelijkbaar aantal inwoners en een volwaardig assortiment kunnen we concluderen dat op basis van de berekende kengetallen een levensvatbare en haalbare dorpswinkel in Langenboom mogelijk is.
In vergelijkbare kernen hebben de dorpswinkels een gemiddelde weekomzet van € 15.000,-- en ligt het gemiddeld bestedingsbedrag per supermarktbezoek per week ongeveer op € 15,--.

7.7 Behoeften afstemmen op woonontwikkelingen
We kunnen concluderen dat er op korte termijn binnen vijf jaar een behoefte is aan levensloopbestendige woningen.
Van de huishoudens geven 39 huishoudens aan ingeschreven te zijn bij woningcorporatie en 18 huishoudens bij de gemeente voor een bouwkavel.
Van de jongeren geven•28 jongeren aan ingeschreven te staan bij woningcorporatie,•6 jongeren voor een bouwkavel en 1 jongere bij een makelaar voor een koopwoning.
De voorkeur lijkt uit te gaan naar een huurwoning van een woningcorporatie. Dit kan ook te maken hebben met het feit dat er tot nu toe weinig mogelijkheden waren tot koop of bouw van een woning in het dorp.
Het is aan te bevelen in gesprek te gaan met de doelgroep die behoefte heeft aan een nieuwe woning. Het biedt ook kansen om samen met de doelgroep geschikte huisvesting te ontwikkelen in Langenboom.

7.8 Gesprekken met specifieke doelgroepen
We bevelen aan om met de volgende specifieke doelgroepen op basis van de resultaten van de enquête door te praten over de volgende activiteiten:
- Ouders met kinderen van 0 tot 12 jaar (opvang, weegspreekuur en activiteiten voor kinderen van het basisonderwijs, eetcafé, bibliotheek)
- Verenigingen (Sportactiviteiten en recreatie)
- Kinderen van 12 tot 16 jaar (activiteiten voor jongeren: o.a. jeugdhonk, bibliotheek, computer en internetlessen)
- Ouderen, chronisch zieken en gehandicapten en hun mantelzorgers (informatiepunt, computer en internetlessen, bibliotheek, eetcafé, wijkverpleegkundigen, medische voorzieningen)
- Langenbomenaren die binnen een periode van 5 jaar behoefte hebben aan een andere woning: senioren en starters en doorstarters (vanaf het begin actief betrekken bij woonontwikkelingen).
- Stichting Vizier in verband met dagbestedingsactiviteiten in de voorzieningen

7.9 Vervolgstappen
Op basis van de resultaten stellen we de volgende vervolgstappen voor:

1. Presentatie enquête inwonersavond (januari 2006)

2. Conceptontwikkeling van een multifunctioneel dorpstrefcentrum door de projectgroep (gemeente Mill, Woma Maasland, Dorpsraad, Op het Dorp) in samenspraak met de bevolking

3. Onderzoek van de haalbaarheid van het MDT (januari t/m april 2006) door de projectgroep door middel van gesprekken met:
a. aanbieders (zorg en welzijn, Rabobank, Supermarktketen/-ondernemers etc.)
b. verenigingen en andere dorpsbewoners

4. Informatiebijeenkomst voor inwoners: presenteren haalbaarheid plannen (mei 2006)

5. Samen aan de slag met de realisatie! (juni 2006)